SOP on Student Mental Health: ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ନୂଆ SOP: ଲାଗୁ କରିବ କିଏ?

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ନେଇ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଶା ସରକାର। ଅଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସ୍କୁଲ, କଲେଜ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟାର ଚିହ୍ନଟ, କାଉନସେଲିଂ ଓ ଆବଶ୍ୟକସ୍ଥଳେ ଚିକିତ୍ସା ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ନୂଆ Standard Operating Procedure (SOP) ଜାରି ହୋଇଛି। SOP ଅନୁସାରେ ପିଲା ଓ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଆଚରଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ମାନସିକ ଚାପ, ଶିକ୍ଷାଗତ ସମସ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ warning signs ଚିହ୍ନଟ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯିବ। ଶିକ୍ଷକ, ଅଧ୍ୟାପକ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ତେବେ SOP ଜାରି ହେବା ପରେ ଏବେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଏହାକୁ ତୃଣମୂଳସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବ କିଏ? କେତେ ଛାତ୍ର, କେତେ କାଉନସେଲର? ରାଜ୍ୟର ହଜାର ହଜାର ସ୍କୁଲ, କଲେଜ ଓ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସଂଖ୍ୟକ professional counsellor ଅଛନ୍ତି କି? ବର୍ତ୍ତମାନ କେତେଜଣ counsellor ଉପଲବ୍ଧ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଛାତ୍ର-କାଉନସେଲର ଅନୁପାତ କେତେ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ।

ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କ’ଣ?

ସହରାଞ୍ଚଳରେ counselling facility ମିଳିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୂରଦୂରାନ୍ତର ସ୍କୁଲ ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର କଲେଜଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ଥାୟୀ counsellor ନଥିଲେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ କାହା ପାଖକୁ ଯିବେ? ଏଭଳି ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ବିକଳ୍ପ counselling ଓ referral ବ୍ୟବସ୍ଥା କ’ଣ ରହିବ, ତାହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ମିଳିବ କି training?

ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟାର ପ୍ରାଥମିକ ସଙ୍କେତ ଅନେକ ସମୟରେ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି। ତେଣୁ SOP ଅନୁସାରେ warning signs ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷକ ଓ ଅଧ୍ୟାପକମାନଙ୍କୁ କେତେ ଦୂର training ଦିଆଯିବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ।

ଛାତ୍ରଙ୍କୁ flag କରାଗଲେ ପରେ କ’ଣ?

କୌଣସି ଛାତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁରୁତର ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟାର ସଙ୍କେତ ମିଳିଲେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ କ’ଣ? କାଉନସେଲରଙ୍କଠାରୁ clinical psychologist କିମ୍ବା psychiatristଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ referral ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ mechanism ରହିବ କି? ଜରୁରୀ ପରିସ୍ଥିତିରେ କେଉଁ ହସ୍ପିଟାଲ କିମ୍ବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସହ ଯୋଡ଼ାଯିବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।

Follow-up ହେବ କି?

କେବଳ ଜଣେ ଛାତ୍ରଙ୍କୁ identify କରି counselling କରିଦେଲେ ଦାୟିତ୍ୱ ଶେଷ ହେବ ନାହିଁ। ପରବର୍ତ୍ତୀ counselling, ଛାତ୍ରଙ୍କ wellbeing ଓ academic performance ଉପରେ follow-up ପାଇଁ କ’ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଏହି SOPର ସଫଳତା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଏବେ ନୂଆ SOP ମାଧ୍ୟମରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ନୀତିଗତ ଭାବେ ଗୁରୁତ୍ୱ ମିଳିଛି। କିନ୍ତୁ କାଗଜରେ SOP ଠାରୁ କ୍ଲାସରୁମ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା କେତେ ପହଞ୍ଚୁଛି, କେତେ counsellor ନିଯୁକ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ଛାତ୍ରଙ୍କୁ କେତେ ଶୀଘ୍ର professional help ମିଳୁଛି—ତାହା ହିଁଏହି ପଦକ୍ଷେପର ପ୍ରକୃତ ପରୀକ୍ଷା।