Hotel Sonar Bangla At Similipal:“ଶିମିଳିପାଳରେ ରିସୋର୍ଟ ବିବାଦ: ନିର୍ମାଣ ଉପରେ ଏନଜିଟିର Status Quo”

ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ଶେଷ ସୁଯୋଗ। ଶିମିଳିପାଳରେ ରିସୋର୍ଟ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଶେଷ ସୁଯୋଗ ଦେଲେ ଏନଜିଟି ବା ନାସନାଲ ଗ୍ରୀନ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ। ଲକ୍ଷ୍ମୀପୋଶିରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ରିସୋର୍ଟ ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ତଥ୍ୟ ଯୋଗାଇବାକୁ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ଓ ବାରିପଦା ଡିଏଫଓଙ୍କୁ ମହଲତ ଦେଇଛନ୍ତି ଏନଜିଟି। ଶିମିଳିପାଳ ବ୍ୟାଘ୍ର ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଯାହାକି ଇକୋ-ସେନସିଟିଭ ଏରିଆ। ତା ଭିତରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ରିସୋର୍ଟ ଲାଗି ପ୍ରାୟ ୯୩ ଏକରରୁ ଅଧିକ ଜମି ବ୍ୟବହାର ହେବ। ପୂର୍ବରୁ ଏନଜିଟି ଏହାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇନଥିଲେ। ହୋଟେଲ ସୋନାର ବାଙ୍ଗଲା ପାଇଁ ଇଡକୋ, ଇପିକଲକୁ କୌଣସି ନିର୍ମାଣ ଲାଗି ବାରଣ କରି ଏହା ଉପରେ ଷ୍ଟାଟସ-କୋ ଜାରି କରିଥିଲେ। କଥା ପଡ଼ିଛି। ଶିମିଳିପାଳ ଭଳି ବ୍ୟାଘ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ଏକ ଲକଜରି ରିସୋର୍ଟ ତିଆରି ହୋଇପାରିବ କି। କାରଣ ଇକୋ ସେନସିଟିଭି ଏରିଆରେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଲାଗି ଅନୁମତି ଅଛି ଆଉ କେଉଁଥି ଲାଗି ନାହିଁ, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ରହିଛି। ପରିବେଶ ମଞ୍ଜୁରୀ ଏଥିଲାଗି ମିଳିପାରିବ ତ। ଜଙ୍ଗଲ  ତଥା ଓ୍ୱାଇଲଡ ଲାଇଫ୍ ବିଭାଗ ଏଥିଲାଗି ଅନୁମତି ଦିଏ କି। ଜମିର କିସମ କେମିତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ। ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଏହା କେତେ ଦୂର ସୁହାଇବ। ତା ହେଲେ ସରକାର କାହିଁକି ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଲାଗି ଏତେ ଆତୁର। ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଏହି ଲକଜରି ରିସୋର୍ଟ କି। ଏମିତି ତମାମ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଙ୍କି ମାରିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ତେବେ ଆସନ୍ତୁ ନଜର ପକାଇବା ବିସ୍ତୃତ ରିପୋର୍ଟ ଉପରେ। ଏ ବିବାଦୀୟ ପ୍ରକଳ୍ପ କଅଣ। ପ୍ଲଟ ନମ୍ୱର ୧୩୮। ଖାତା ନମ୍ୱର ୧୨୩। ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା ଶାମାଖୁଣ୍ଟା ତହସିଲ। ଏହି ପ୍ଲଟ ଇକୋ ସେନସିଟିଭ ଏରିଆରେ ଆସୁଛି। ଶିମିଳିପାଳ ବ୍ୟାଘ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ପାଦଦେଶରେ ଅଛି। ମେ ୨୬, ୨୦୨୬ରେ ଏହା ଉପରେ ଷ୍ଟାଟସ-କୋ ଅର୍ଡର କରିଥିଲେ ଏନଜିଟି। ଏହି ଜମିରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଫାଇଭ-ଷ୍ଟାର ହୋଟେଲ ସୋନାର ବାଙ୍ଗଲା ଲାଗି କୌଣସି ପ୍ରକାର ନିର୍ମାଣକୁ ରୋକ୍ ଲଗାଇଥିଲେ। ଏ ଜମିରେ ଯେମିତି ବିଲକୁଲ କୌଣସି ପ୍ରକାର ନିର୍ମାଣ ହେବନି, ତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ଓ ଏସପିଙ୍କୁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ଏନଜିଟି। ତେବେ ଅକ୍ଟୋବର ୭ ତାରିଖରେ ଏନଜିଟି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଓ୍ୱାର୍ଣ୍ଣିଂ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରକଳ୍ପର ଷ୍ଟାଟସ ଓ ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ତାହା ଅନୁପାଳନ ହେଉଛି କି ନାହିଁ, ସେ ସମ୍ପର୍କିତ ବିସ୍ତୃତ ରିପୋର୍ଟ ଦାଖଲ କରିବାକୁ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ହେଲେ ଏହା କେମିତି ପରିବେଶ ଓ ସମାଜରେ ନକରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ, ସେ ନେଇ ଏନଜିଟିରେ ଆପତ୍ତି କରି ଆବେଦନ କରିଥିଲେ ପରିବେଶବିତ୍ ରାକେଶ କୁମାର ମହାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଭଞ୍ଜ ସେନା। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ହେଲେ ଏହା ଅଭୟାରଣ୍ୟ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ବୋଲି ଯୁକ୍ତି ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି। ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ କରିଡର ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ବିଶାଳ ଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ସହ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଧାର୍ମିକ ଓ ରହଣୀସ୍ଥଳ ଉପରେ କୁପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ। ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି, ଏହି ଜମି ସରକାରୀ ରେକର୍ଡରେ forest land ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ private hotel/resort ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଛି। ମାମଲାରେ Odisha Chief Secretary, Baripada DFO, IDCO, IPICOL/DIPA ଏବଂ Hotel Sonar Bangla ପକ୍ଷ ରହିଛନ୍ତି। ଆବେଦନରେ ଜମିର settlement/diversion ଓ resort development ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଇଛି।

ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ—

• ଜମିଟି forest land ଭାବେ ରେକର୍ଡଭୁକ୍ତ।

• ଏହା Similipal Tiger Reserveର ESZ ଭିତରେ ରହିଛି।

• ଏପରି ଜମିକୁ non-forest purposeରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ statutory clearance ଦରକାର।

• Forest Rights Act ଅନୁଯାୟୀ ଆବଶ୍ୟକ Gram Sabha consent ନିଆଯାଇଛି କି ନାହିଁ, ସେନେଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।

• ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଘଞ୍ଚ sal forest ଓ wildlife corridor ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିବାରୁ resort construction ପରିବେଶ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ।

• ହୋଟେଲ ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି କି?

ଜାନୁଆରୀ 2026ର ଶୁଣାଣି ସମୟରେ NGT ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ସେତେବେଳେ actual construction, tree felling କିମ୍ବା forest clearance ହୋଇଥିବା ପ୍ରମାଣ ଆସିନଥିଲା। ତେବେ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଥିଲା—ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବା ଅପେକ୍ଷା ପୂର୍ବରୁ ଆଇନଗତ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।

ମେ 2026ରେ NGTର ବଡ଼ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ

26 May 2026ରେ NGTର Eastern Zone Bench ଏହି project siteରେ status quo ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲା।

ଅର୍ଥାତ୍ IDCO, IPICOL/DIPA ଏବଂ Hotel Sonar Banglaଙ୍କୁ Plot No. 138ରେ କୌଣସି construction କିମ୍ବା construction-related activity ନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା। ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା, ଶୁଣାଣି ସମୟରେ Odisha Chief Secretary ଓ Baripada DFO status quo orderକୁ ବିରୋଧ କରିନଥିଲେ।

ଆଉ ଗତ କାଲି NGT Odisha Chief Secretary ଓ Baripada DFOଙ୍କୁ additional/amended response ଦାଖଲ କରିବା ପାଇଁ final opportunity ଦେଇଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ଅନୁମତି ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ documents ଦାଖଲ ହୋଇନଥିବାରୁ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ଯଦି ଅଧିକାରୀମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ response ଦାଖଲ ନକରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ NGT ସମ୍ମୁଖରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ—physical କିମ୍ୱା virtual modeରେ—ହାଜର ହୋଇ ଅନୁପାଳନ ନକରିବାର କାରଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ଏହା Hotel Sonar Bangla ବନାମ Similipal Tiger Reserve ଭଳି ସିଧାସଳଖ ବିବାଦ ନୁହେଁ। ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—Similipal ESZ ଭିତରେ ପ୍ରାୟ 93.28 ଏକର ଜମିକୁ private hotel/resort ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ କି, ଏବଂ ତାହା ପାଇଁ ସମସ୍ତ forest, environmental, wildlife ଓ tribal-rights clearances ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ମିଳିଛି କି ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ NGTର status quo ଥିବାରୁ project ଉପରେ construction-related restriction ଜାରି ରହିଛି।