ବାସ୍କେଟବଲରେ ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ଖେଳିପାରିବେ କି ନାହିଁ..

ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର  ଆଥଲେଟ୍ସ ବିବାଦରେ ବଡ଼ ବବାଲ। ପୂର୍ବତନ ଏନବିଏ ଖେଳାଳୀ ଏନେସ କ୍ୟାଣ୍ଟର ଫ୍ରିଡମ ଓ ରୟସ ହ୍ୱାଇଟ ନିଜକୁ ମହିଳା ବା ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ରୂପରେ ପରିଚୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ୨୦୨୭ର WNBA ଡ୍ରାଫ୍ଚରେ ସାମିଲ ହେବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ, ମହିଳା ସ୍ପୋର୍ଟସରେ ଆତ୍ମପରିଚୟ ନିୟମକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ୍ କରିବା। ଦୁଇ ଖେଳାଳୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସେମାନେ ୨୦୨୭ ଡବ୍ଲୁଏନବିଏ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ପାଇଁ ନିଜକୁ ମହିଳା ଭାବେ ଘୋଷଣା କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ, ଡବ୍ଲୁଏନବିଏରେ ସାମୂହିକ ବୁଝାମଣା ପତ୍ର ବା ସିବିଏରେ କେବଳ ଏହା ଲେଖା ହୋଇଛି ଯେ, କେବଳ ମହିଳା ଖେଳାଳୀ ହିଁ ଯୋଗ୍ୟ ଅଟନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ଲିଙ୍ଗ ନିରୂପଣ ବା ଆତ୍ମ ପରିଚୟର ସ୍ପଷ୍ଟତାର ପରିଭାଷା ନାହିଁ। ଡବ୍ଲୁଏନବିଏର କମିଶନର କୈଥି ଏଞ୍ଜେଲବର୍ଟ ଏହି ମାମଲାର ସମୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ଆଣ୍ଟି-ହେଟ୍ ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସ ଗଠନ କରିଛନ୍ତି। ଖେଳରେ ନିରପେକ୍ଷତା ଓ ନିୟମକୁ ଯେମିତି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିହେବ, ତା ଉପରେ ତର୍ଜମା ଚାଲିଛି। ଖେଳାଳୀଙ୍କ ସଂଘ WNBPA ବୟାନ ଜାରି କରି କହିଛି ଯେ, କାହାକୁ ରାଜନୀତିକ ମୋହରା ସାଜିବାକୁ ଦିଆଯିବନି।  WNBAରେ ମହିଳା ଖେଳାଳିଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ଆଥଲେଟ୍‌ଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ନେଇ ନୂଆ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଛି। ପୂର୍ବତନ NBA ଖେଳାଳି ଏନେସ୍ କାନ୍ଟର ଫ୍ରିଡମ୍ 2027 WNBA ଡ୍ରାଫ୍ଟରେ ନିଜ ନାମ ଦେବାକୁ ଘୋଷଣା କରିବା ପରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଛି। ଏହା ପରେ ଆଉ ଜଣେ ପୂର୍ବତନ NBA ଖେଳାଳି Royce White ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ WNBA ଡ୍ରାଫ୍ଟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣା WNBAରେ ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ଆଥଲେଟ୍‌ଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ସମ୍ପର୍କରେ ଚାଲିଥିବା ବଡ଼ ଆଲୋଚନାକୁ ପୁଣି ତୀବ୍ର କରିଛି। ଘୋଷଣା ପରେ WNBAରେ ଲିଙ୍ଗ ପରିଚୟ ଓ ମହିଳା ଖେଳରେ ଯୋଗ୍ୟତାକୁ ନେଇ ନୂଆ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ମହିଳା ବାସ୍କେଟବଲ୍‌ରେ କିଏ ଖେଳିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ WNBA କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଯୋଗ୍ୟତା ମାନଦଣ୍ଡ ରଖିବ। କିଛି ଲୋକଙ୍କ ମତରେ ମହିଳା ଖେଳରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ସମାନତା ଓ ଶାରୀରିକ ଯୋଗ୍ୟତା ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ନିୟମ ଆବଶ୍ୟକ। ଅନ୍ୟପଟେ, ଅନେକେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଲିଙ୍ଗ ପରିଚୟ ଆଧାରରେ ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ଆଥଲେଟ୍‌ଙ୍କୁ ବାଦ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। WNBA ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ଖେଳାଳିଙ୍କୁ ନେଇ କୌଣସି ତତ୍କାଳ ଯୋଗ୍ୟତା ସମସ୍ୟା ନାହିଁ। ଲିଗ୍ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଚେଷ୍ଟା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆପତ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି। WNBA କମିଶନର Cathy Engelbert ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଷୟରେ ଖେଳାଳି ଓ ଟିମ୍‌ମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିବ ବୋଲି ସଙ୍କେତ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏନେସ୍ କାନ୍ଟର ଫ୍ରିଡମ୍ କିମ୍ବା ରଏସ୍ ହ୍ୱାଇଟ୍ WNBAରେ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଘୋଷଣା ମୁଖ୍ୟତଃ 2027 ଡ୍ରାଫ୍ଟକୁ ନେଇ WNBAର ଯୋଗ୍ୟତା ନିୟମ ଉପରେ ଏକ ସାର୍ବଜନୀନ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ। ଏହି ବିବାଦରେ Caitlin Clark ଓ Sophie Cunninghamଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଛି। ତେବେ Caitlin Clark କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ବାସ୍କେଟବଲ୍‌ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ନୀତିଗତ ପ୍ରସଙ୍ଗର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଲିଗ୍ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ କ୍ରୀଡ଼ା ସଂସ୍ଥାମାନେ ନେବା ଉଚିତ୍। WNBA Draft ହେଉଛି ଆମେରିକାର ମହିଳା ପ୍ରଫେସନାଲ୍ ବାସ୍କେଟବଲ୍ ଲିଗ୍ WNBA (Women’s National Basketball Association)ର ବାର୍ଷିକ ଡ୍ରାଫ୍ଟ। ଏଥିରେ WNBAର ଟିମ୍‌ମାନେ କଲେଜ୍ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାସ୍କେଟବଲ୍‌ରୁ ଯୋଗ୍ୟ ଖେଳାଳିଙ୍କୁ ଚୟନ କରନ୍ତି। ବିବାଦର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଛି- WNBAରେ ମହିଳା ଖେଳାଳି କିଏ ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯିବ? ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ଆଥଲେଟ୍‌ମାନେ ମହିଳା ବାସ୍କେଟବଲ୍‌ରେ ଖେଳିପାରିବେ କି? ଖେଳରେ ସମାନ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ନ୍ୟାୟ କିପରି ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେବ । WNBAର ଯୋଗ୍ୟତା ନିୟମ ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ କିପରି ଲାଗୁ ହେବ? Enes Kanter Freedom କିମ୍ବା Royce White ବର୍ତ୍ତମାନ WNBAରେ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ସେମାନେ କେବଳ 2027 WNBA Draftରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହାର ଅର୍ଥ ସେମାନେ WNBAରେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଲିଗ୍ ସ୍ୱୀକାର କରିଛି—ଏମିତି ନୁହେଁ। WNBA ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଲିଗ୍‌ରେ ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ଖେଳାଳିଙ୍କୁ ନେଇ କୌଣସି ତତ୍କାଳିକ ଯୋଗ୍ୟତା ସମସ୍ୟା ନାହିଁ। ଏହି ଘଟଣା ଆମେରିକାରେ ମହିଳା କ୍ରୀଡ଼ାରେ ନ୍ୟାୟ, ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ସମାନତା ଓ ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ଆଥଲେଟ୍‌ଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା ବଡ଼ ତର୍କର ଅଂଶ ହୋଇଛି। ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ ଏହା ସାଧାରଣ WNBA Draft ଖବର ନୁହେଁ। ଦୁଇଜଣ ପୂର୍ବତନ NBA ଖେଳାଳିଙ୍କ 2027 WNBA Draftରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଘୋଷଣା ମାଧ୍ୟମରେ WNBAର ମହିଳା ଖେଳାଳି ଯୋଗ୍ୟତା ନିୟମକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରାଯାଇଥିବାରୁ ଏହି ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।