Israel Election Deadlock:ଇସ୍ରାଏଲରେ କାହାର ସରକାର- କ୍ଷମତା ଚୌକିରୁ ଯିବେ କି ନେତାନ୍ୟାହୁ?

ଇସ୍ରାଏଲରେ କିଏ କରିବ ସରକାର। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ହାତରୁ ଖସିଯିବ କି କ୍ଷମତା ଚୌକି। କାରଣ କୌଣସି ଦଳ ବି ପାଇନଥିଲେ ବହୁମତ। ୧୨୦ ଆସନ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂସଦରେ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିପାରିଲେନି ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ମେଣ୍ଟ। ମ୍ୟାଜିକ ନମ୍ୱର ୬୧ ଥିଲା ବେଳେ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ମେଣ୍ଟ ହାତେଇଲା ୫୩ ସିଟ୍‌। ବହୁମତରୁ ୮ଟି କମ୍ ଆସନ ପାଇଲା। ବିରୋଧୀ ଦଳକୁ ବି ମିଳିନଥିଲା ବହୁମତ। ବିରୋଧୀ ଦଳକୁ ମିଳିଥିଲା ୪୮ ଆସନ। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଆରବ ପାର୍ଟି ଖେଳ କରିବ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲା। କାରଣ ୧୯ ସିଟ୍ ଜିତି ଏବେ କିଙ୍ଗମେକର ଭୂମିକାରେ ଅଛି ଆରବ ପାର୍ଟି। ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ଲିକୁଡ ପାର୍ଟି ୨୭ ଆସନ ଜିତି ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଦଳ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। କେହି ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିନଥିବାରୁ ସତ୍ତାର ସନ୍ତୁଳନକୁ ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଲାଗି ରହିଥିଲା ବେଳେ ଭୋଟରେ ଗଡ଼ବଡ଼ିକୁ ନେଇ ଆରୋପ ଲଦିଥିଲେ ନେତାନ୍ୟାହୁ। କିନ୍ତୁ ଭୋଟରେ କୌଣସି ଅନିୟମିତତା ହୋଇନି ବୋଲି ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ପରେ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କୁ ଲାଗିଥିଲା ବଡ଼ ଝଟକା। ଆଉ ଏବେ ଲାଗିଛି ଡବଲ ଝଟକା। ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ଗାଦି ଆଇଜନକୋଟଙ୍କୁ ଜଏଣ୍ଟ ଲିଷ୍ଟ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଆରବ ପାର୍ଟି ସମର୍ଥନ ଘୋଷଣା କରିଛି। ଆଉ ଏହି ସମର୍ଥନ ଘୋଷଣା ସହ ଆଇଜନକୋଟଙ୍କ ମେଣ୍ଟରେ ସାଂସଦଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୬୭ରେ ପହଞ୍ଚିଯାଇଛି। ବହୁମତ ବା ମ୍ୟାଜିକ ନମ୍ୱରରୁ ୬ଟି ଅଧିକ ଆସନ ଗାଦିଙ୍କ ଝୁଲାରେ ଅଛି। ଗୁରୁବାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଇସାକ ହେରଜୋଗଙ୍କୁ ଜଏଣ୍ଟ ଲିଷ୍ଟ ଏହି ଔପଚାରିକ ସମର୍ଥନ କଥା ଅବଗତ କରାଇବା ସହ ଗାଦିଙ୍କୁ ସରକାର ଗଠନ ଲାଗି ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଦାବି କରିଛି। ଜଏଣ୍ଟ ଲିଷ୍ଟର ୧୧ ସାଂସଦ ସମର୍ଥନ ଦେବାକୁ ଘୋଷଣା କରିସାରିଛନ୍ତି। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ରାମ୍, ଯାହା ଆରବ ପାର୍ଟିର ୮ ସାଂସଦ ଆଇଜନକୋଟଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କରିବାକୁ ସମର୍ଥନ ଦେଇସାରିଛନ୍ତି। ଭୋଟ ଗଡ଼ବଡ଼ିର ତଦନ୍ତ ଓ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରେଜଲ୍ଟକୁ ଔପଚାରିକ ଭାବେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଇସାକ ହର୍ଜାଙ୍ଗଙ୍କୁ ଦିଆସରିଛି। ନବନିର୍ବାଚିତ ୨୬ତମ ସଂସଦର ଶପଥଗ୍ରହଣ ନଭେମ୍ୱର ୧୦ରେ ହେବ। ଇସ୍ରାଏଲରେ ଆନୁପାତିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ବା (Proportionate Representation)  ପ୍ରକ୍ରିୟା ଲାଗୁ ଅଛି। ଏହି ଆଧାରରେ ୧୨୦ ସଂସଦୀୟ ଗୃହରେ ଦଳକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ତରରେ ମିଳିଥିବା ଭୋଟ ଅନୁପାତରେ ସିଟ୍ ମିଳିଥାଏ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କାରଣରୁ ଅନେକ ଦଳ ସଂସଦରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିବାକୁ ମଉକା ପାଆନ୍ତି। ସେଥିଲାଗି ସରକାର ଗଠନରେ ମେଣ୍ଟ ଅନିର୍ବାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇପଡ଼େ। ଇସ୍ରାଏଲରେ ସବୁଠୁ ଲମ୍ୱା ସମୟ ଧରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିବା ନେତାନ୍ୟାହୁ ପୁଣି ଥରେ ସତ୍ତାରେ ରହିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଥିଲେ। ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତାନ୍ୟାହୁ ଇସ୍ରାଏଲର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ରାଜନେତା। ସେ ଅନେକଥର ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଛନ୍ତି। ୨୦୨୨ ନଭେମ୍ୱର ୧ ତାରିଖରେ ଇସ୍ରାଏଲରେ ସଂସଦୀୟ ନିର୍ବାଚନ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ଲିକୁଡ୍ ପାର୍ଟି ସର୍ବାଧିକ ଆସନ ହାସଲ କରିଥିଲା। ତାଙ୍କ ମେଣ୍ଟକୁ ମୋଟ ୧୨୦ଟି ଆସନରୁ ୬୪ଟି ଆସନ ମିଳିଥିଲା। ଏହାପରେ ବିଭିନ୍ନ ଦଳ ସହ ମେଣ୍ଟ କରି ୨୦୨୨ ଡିସେମ୍ୱର ୨୯ ତାରିଖରେ ନେତାନ୍ୟାହୁ ପୁଣିଥରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଶପଥ ନେଇଥିଲେ। ଅକ୍ଟୋବର ୨୭ରେ ହୋଇଥିବା ସଂସଦୀୟ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ମେଣ୍ଟ ବହୁମତ ହାସଲ କରିପାରିନାହିଁ। ବିରୋଧୀ ନେତା ଗାଦି ଇଜେନକୋଟଙ୍କୁ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଅଧିକ ସମର୍ଥନ ମିଳିଛି। ଇସ୍ରାଏଲର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଆଇଜାକ୍ ହର୍ଜୋଗ୍ ନଭେମ୍ୱର ୮ ତାରିଖ ରବିବାର ଦିନ କାହାକୁ ସରକାର ଗଠନର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯିବ, ତାହା ଘୋଷଣା କରିବେ।

ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କୁ କାହିଁକି ଲାଗିଲା ଝଟକା?

ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ଦଳ Likud ନିର୍ବାଚନରେ ସର୍ବାଧିକ ୨୭ଟି ଆସନ ଜିତିଛି। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମିଶି ମଧ୍ୟ ୬୧ ଆସନର ମ୍ୟାଜିକ୍ ନମ୍ୱର ଛୁଇଁପାରିନାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମେଣ୍ଟରେ ଥିବା କିଛି ଧାର୍ମିକ ଓ ଅଲଟ୍ରା-ଅର୍ଥୋଡକ୍ସ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ ଦେଖାଦେଇଛି। ବିଶେଷକରି United Torah Judaism ଦଳର ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ ନକରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଅଲ୍ଟ୍ରା-ଅର୍ଥୋଡକ୍ସ ଯୁବକଙ୍କୁ ସାମରିକ ସେବାରୁ ଛାଡ଼ ଦେବା ସମ୍ପର୍କିତ ଆଇନ ପାସ୍ କରିବାରେ ମେଣ୍ଟ ସରକାର ବିଫଳ ହୋଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ। ଫଳରେ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ସରକାର ଗଠନର ରାସ୍ତା ଆହୁରି କଷ୍ଟକର ହୋଇଛି।

କିଏ ଏହି ଗାଦି ଇଜେନକୋଟ?

ଗାଦି ଇଜେନକୋଟ ହେଉଛନ୍ତି ଇସ୍ରାଏଲର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ରାଜନେତା ଓ ପୂର୍ବତନ ସେନା ମୁଖ୍ୟ। ସେ ଇସ୍ରାଏଲର ପୂର୍ବତନ ଚିଫ୍ ଅଫ୍ ଜେନେରାଲ୍ ଷ୍ଟାଫ୍।୨୦୧୫ରୁ ୨୦୧୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଇସ୍ରାଏଲ ସେନାର ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ।ସେ Yashar ଦଳର ନେତା। ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ବିରୋଧୀ ରାଜନୈତିକ ଶିବିରର ମୁଖ୍ୟ ଚେହେରା ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛନ୍ତି। ଅକ୍ଟୋବର ୨୭ ନିର୍ବାଚନରେ ତାଙ୍କ ଦଳ ୨୧ଟି ଆସନ ପାଇଛି।

ଆରବ ଦଳ କାହିଁକି ହେଲେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ଏଥର ଇସ୍ରାଏଲ ନିର୍ବାଚନରେ ଆରବ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଐତିହାସିକ ସଫଳତା ପାଇଛନ୍ତି। ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଆରବ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଦଳ ହେଉଛି:

• Joint List – ୧୧ଟି ଆସନ।

• Ra'am – ୮ଟି ଆସନ।

ଉଭୟ ଦଳ ମିଶି ୧୯ଟି ଆସନ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି।

ନଭେମ୍ୱର ୫ରେ Joint List ମଧ୍ୟ ଇଜେନକୋଟଙ୍କୁ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ସୁପାରିସ କରିଛି। Ra'am ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ ଦେବାକୁ ସୁପାରିସ କରିଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ଦଳର ସମର୍ଥନ ସହ ଇଜେନକୋଟଙ୍କ ପାଇଁ ମୋଟ ୬୭ ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କ ସୁପାରିସ ମିଳିଛି। କିନ୍ତୁ ଏକ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ ସୁପାରିସ କରିବା ଏବଂ ମିଳିତ ସରକାରରେ ଯୋଗଦେବା ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ କଥା। ଏହି ଆରବ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଇଜେନକୋଟଙ୍କ ସରକାରରେ ସାମିଲ ହେବେ କି ନାହିଁ, ତାହା ଏବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ।

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଆଇଜାକ୍ ହର୍ଜୋଗଙ୍କ ଭୂମିକା କ'ଣ?

ଇସ୍ରାଏଲରେ ସରକାର ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭୂମିକା ରହିଛି। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଆଇଜାକ୍ ହର୍ଜୋଗ ସମସ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଦଳର ନେତାଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି।

ନଭେମ୍ୱର ୫ରେ ତାଙ୍କ ଘୋଷଣା ଅନୁସାରେ:

• ୬୭ ଜଣ ସାଂସଦ ଇଜେନକୋଟଙ୍କ ନାମ ସୁପାରିସ କରିଛନ୍ତି।

• ୪୬ ଜଣ ସାଂସଦ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ନାମ ସୁପାରିସ କରିଛନ୍ତି।

• ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନଭେମ୍ୱର ୮ ରବିବାର ଦିନ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେବେ।

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି କହିଛନ୍ତି ଯେ କେବଳ ସମର୍ଥନ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ, କିଏ ବାସ୍ତବରେ ସ୍ଥିର ସରକାର ଗଠନ କରିପାରିବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ବିଚାର କରାଯିବ।

ନୂଆ ସରକାର କେବେ ଗଠନ ହେବ?

ଇସ୍ରାଏଲର ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସାମ୍ୱିଧାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ରହିଛି।

1.   ନଭେମ୍ୱର ୮: ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜଣେ ନେତାଙ୍କୁ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେବେ।

2.   ନଭେମ୍ୱର ୧୦: ନୂଆ Knesset ସଂସଦର ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହେବ।

3.   ପ୍ରଥମ ୨୮ ଦିନ: ମନୋନୀତ ନେତାଙ୍କୁ ମେଣ୍ଟ ଗଠନ ପାଇଁ ସମୟ ମିଳିବ।

4.   ଅତିରିକ୍ତ ୧୪ ଦିନ: ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ସମୟସୀମା ବଢ଼ାଯାଇପାରିବ।

ଯଦି ସରକାର ଗଠନରେ ବିଫଳତା ଆସେ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ନେତାଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ମିଳିପାରେ। ଶେଷରେ ସମାଧାନ ନହେଲେ ପୁଣି ନିର୍ବାଚନ ହୋଇପାରେ।

ନେତାନ୍ୟାହୁ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳକୁ ନେଇ କ'ଣ କହିଥିଲେ?

ନିର୍ବାଚନ ପରେ ନେତାନ୍ୟାହୁ ଓ ତାଙ୍କ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ଆରବ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପର୍କରେ ଭୋଟ ଜାଲିଆତି ଓ ବାହ୍ୟ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ନେଇ ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଥିଲା।କିନ୍ତୁ ଇସ୍ରାଏଲର Central Elections Committee ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପରେ ଏହାର ବୈଧତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିବା କୌଣସି ଅନିୟମିତତାର ପ୍ରମାଣ ପାଇନଥିବା କହିଛି।ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହର୍ଜୋଗ ମଧ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କୁ ନେଇ ଜାତିଗତ ଅପମାନଜନକ ମନ୍ତବ୍ୟର ନିନ୍ଦା କରିଛନ୍ତି।

 ଇସ୍ରାଏଲ ଓ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ରାଜନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ କ'ଣ ହୋଇପାରେ?

ଏହି ସରକାର ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କେବଳ ଇସ୍ରାଏଲର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ରାଜନୀତି ନୁହେଁ, ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

• ଇଜେନକୋଟ ସରକାର ଗଠନ କଲେ ଇସ୍ରାଏଲର ରାଜନୈତିକ ନେତୃତ୍ୱରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବ।

• ଆରବ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ସମର୍ଥନ ସରକାରର ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ନେଇପାରେ।

• ଗାଜା ଯୁଦ୍ଧ, ପାଲେଷ୍ଟାଇନ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଓ ଇରାନ ସହ ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ନୂଆ ସରକାରର ନୀତି ଉପରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନଜର ରହିବ।

• ନେତାନ୍ୟାହୁ କ୍ଷମତାରୁ ବାହାରିଲେ ଇସ୍ରାଏଲର ବିରୋଧୀ ରାଜନୀତିରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବ।