Mental Health Scenario India:ଭାରତରେ କେମିତି ଅଛି ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂକଟ
ମାନସିକ ଚାପ, ଅବସାଦ, ଚିନ୍ତା, ଶିକ୍ଷାଗତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା, କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ଚାପ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଭେଦଭାବ ଭଳି କାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଏହି ସମସ୍ୟାର ବ୍ୟାପକତା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଦେଶରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜାତୀୟ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ଭେ କରାଯାଉଛି। ଏହି ସର୍ଭେରେ ଅଢ଼େଇ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।
ଆଜି ବିଶ୍ୱ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦିବସ। କଥାରେ ଅଛି, ମନ ଠିକ ଅଛି ତ ସବୁ ଠିକ ଅଛି। ହେଲେ ଏ ମନ ନାନା କାରଣରୁ ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ମଣିଷ ଅବସାଦକୁ ପଳାଏ। ଏକୁଟିଆ ପଣ ତାକୁ ପ୍ରତି ମୂହୂର୍ତ୍ତରେ ଭିତରୁ ଖାଇଚାଲେ। ନା କାହାକୁ କହିପାରେ ନା ନିଜକୁ ନିଜେ ସହଜ ହୋଇପାରେ। ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜ ମନ ଓ ବିବେକ ସହ ଲଢ଼ି ଲଢ଼ି ହାରିଯାଏ। ଆଉ ଚରମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଯାଏ। ଅମୂଲ୍ୟ ଜୀବନକୁ ଛି କରିଦିଏ। ଘରୁ ନେଇ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ସବୁଠି ଚାପର ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇ ସେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଅସଲ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନୁହେଁ କି, କେବଳ ଖୁସି ରହିବା କି ମନକୁ ବିନ୍ଦାସ ରଖିବା। ଏହା ଆମର ପ୍ରତିଟି ମାନସିକ ଭାବପ୍ରବଣତା, ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟ, ଶାରୀରିକ ଦକ୍ଷତା ଭଳି ଅନେକ ଦିଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏହା ଏକ ମୌଳିକ ମାନବାଧିକାର ଅଟେ। ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ, କମ୍ୟୁନିଟି ଓ ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶର ମୂଳ ଖୁଣ୍ଟି ଅଟେ। ସେଥିଲାଗି ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ସୁସ୍ଥତା ହିଁ ମୁଖ୍ୟ ଅଟେ। ଆସନ୍ତୁ ନଜର ପକାଇବା ବିଶ୍ୱ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦିବସ ଅବସରରେ ଆମ ଭାରତର ଚିତ୍ର ଉପରେ।
ଭାରତରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଙ୍କଟ: ଅଢ଼େଇ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ ହେବ ସର୍ଭେ, ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଉଛି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଓ କର୍ମଜୀବୀଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ଥିତି
ଭାରତରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଏବେ ଏକ ଗୁରୁତର ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। ମାନସିକ ଚାପ, ଅବସାଦ, ଚିନ୍ତା, ଶିକ୍ଷାଗତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା, କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ଚାପ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଭେଦଭାବ ଭଳି କାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଏହି ସମସ୍ୟାର ବ୍ୟାପକତା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଦେଶରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜାତୀୟ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ଭେ କରାଯାଉଛି। ଏହି ସର୍ଭେରେ ଅଢ଼େଇ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।
ଦେଶରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜାତୀୟ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ଭେ
୨୦୨୬ ଅକ୍ଟୋବର ୭ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ଜାତୀୟ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ଭେ (NMHS-2) ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶରେ ମାନସିକ ରୋଗର ସ୍ଥିତି ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ସୁବିଧା ସମ୍ପର୍କରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯିବ। ଏହି ସର୍ଭେର ସମନ୍ୱୟ ଦାୟିତ୍ୱ ନିମହାନ୍ସ (NIMHANS) ତୁଲାଉଥିବା ବେଳେ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏଥିପାଇଁ ଅର୍ଥ ଯୋଗାଉଛି।
ସର୍ଭେର ମୁଖ୍ୟ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:
ଦେଶର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ସ୍ଥିତି ଆକଳନ।
୧୮ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସ୍କ, ୧୩ରୁ ୧୭ ବର୍ଷର କିଶୋର ଏବଂ ୭ରୁ ୧୨ ବର୍ଷର ଶିଶୁଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ।
ଅବସାଦ, ଚିନ୍ତାଜନିତ ସମସ୍ୟା, ନିଶା ସେବନଜନିତ ମାନସିକ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଓ ଗେମିଂ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟା ଅଧ୍ୟୟନ।
ମାନସିକ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ପାଇବାରେ ଲୋକେ କେଉଁ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି, ତାହା ଜାଣିବା।
ଏହି ସର୍ଭେର ଫଳାଫଳ ଆଧାରରେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୀତି ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ସେବାକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରିବାରେ ସହାୟତା ମିଳିପାରେ।
ଭାରତରେ ମାନସିକ ରୋଗର ସ୍ଥିତି କ’ଣ?
୨୦୧୫-୧୬ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଜାତୀୟ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ଭେରେ ଦେଶର ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସ୍ଥିତି ସମ୍ପର୍କରେ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା।
୧୦.୬ ପ୍ରତିଶତ: ବୟସ୍କଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାନସିକ ରୋଗ ବ୍ୟାପୁଛି।
୧୩.୭ ପ୍ରତିଶତ: ଜୀବନର କୌଣସି ଏକ ସମୟରେ ମାନସିକ ରୋଗର ଅନୁଭୂତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଅନୁପାତର ହାର
୧୫ ପ୍ରତିଶତ: ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଆବଶ୍ୟକ ଥିବା ବୟସ୍କଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଆକଳନ।
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା
ଭାରତରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ। ପରୀକ୍ଷାରେ ଭଲ ନମ୍ୱର ରଖିବାର ଚାପ, ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷା, ପରିବାରର ଆଶା, ଚାକିରି ଚିନ୍ତା, ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟା ଓ ସାମାଜିକ ଚାପ ଯୁବପୀଢ଼ିଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ୨୦୨୬ ଜୁନ୍ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସର ଅଧ୍ୟୟନରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ୬୫ ପ୍ରତିଶତ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ସେବା ଉପଲବ୍ଧ ନଥିବା କୁହାଯାଇଛି। ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି।
ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:
କଲେଜ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ଏବଂ କାଉନ୍ସେଲରଙ୍କ ଅଭାବ
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋପନୀୟ ପରାମର୍ଶ ସେବାର ଅଭାବ
ମାନସିକ ଚାପର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଲକ୍ଷଣ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ଅବହେଳା
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ରୋକିବା ପାଇଁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକତା
କର୍ମଜୀବୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଛି ମାନସିକ ଚାପ
ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା କେବଳ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। କର୍ମଜୀବୀ, ବିଶେଷକରି ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମାନସିକ ଚାପ ଏକ ଗୁରୁତର ପ୍ରସଙ୍ଗ ହୋଇଛି। ୨୦୨୬ ଅକ୍ଟୋବର ୯ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ରିପୋର୍ଟରେ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସର୍ଭେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରାୟ ଅଧା ଲୋକଙ୍କ ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତା ସ୍ତର କମ୍ ଥିବା କୁହାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଓ ନିବେଶକଙ୍କ ତୁଳନାରେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସ୍ଥିତି ଅଧିକ ଖରାପ ଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।
ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହୋଇପାରେ:
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କାମ କରିବା
ଚାକିରି ହରାଇବାର ଭୟ
କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାର ଚାପ
ଆର୍ଥିକ ଅନିଶ୍ଚିତତା
କାମ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନର ଅଭାବ
ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପାଇବାରେ କ’ଣ ରହିଛି ବାଧା?
ଭାରତରେ ମାନସିକ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ସହାୟତା ପାଇପାରୁନାହାନ୍ତି।
ପ୍ରଥମତଃ, ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅଭାବ: ଅନେକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍, ମନୋରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ କାଉନ୍ସେଲରଙ୍କ ସେବା ସହଜରେ ମିଳୁନାହିଁ
ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ସାମାଜିକ କଳଙ୍କ: ମାନସିକ ରୋଗକୁ ନେଇ ସମାଜରେ ଥିବା ଭୁଲ ଧାରଣା ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଲୋକ ନିଜ ସମସ୍ୟା ବିଷୟରେ ଖୋଲାଖୋଲି କହିବାକୁ ଭୟ କରନ୍ତି।
ତୃତୀୟତଃ, ଚିକିତ୍ସା ସୁବିଧାର ଅଭାବ: ଡାକ୍ତର, ଔଷଧ, ହସ୍ପିଟାଲ ଏବଂ ପରାମର୍ଶ ସେବାର ଅଭାବ ଚିକିତ୍ସାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି।
ଏହି ସମସ୍ୟା କେବଳ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଦିଲ୍ଲୀର ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ସମ୍ପର୍କରେ AIIMS ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ଏକ ଆକଳନରେ ମଧ୍ୟ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଅଭାବ, ଭିତ୍ତିଭୂମି, ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାରେ ତ୍ରୁଟି ଥିବା କଥା ଉଠାଯାଇଥିଲା।
ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପ
ଭାରତ ସରକାର ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାର ବିସ୍ତାର ଓ ସଚେତନତା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।
ଜାତୀୟ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ: ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା।
ଜିଲ୍ଲା ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ: ଜିଲ୍ଲା ଓ ସମୁଦାୟ ସ୍ତରରେ ଚିକିତ୍ସା ସେବା ଉପଲବ୍ଧ କରାଇବା।
ଟେଲି-ମାନସ (Tele-MANAS): ଫୋନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରାମର୍ଶ ଓ ସହାୟତା ଦେବା।
ଜାତୀୟ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ଭେ: ଦେଶରେ ମାନସିକ ରୋଗର ସ୍ଥିତି ଓ ଚିକିତ୍ସାରେ ଥିବା ଅଭାବକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା।
ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସହାୟତା: ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଓ ସହାୟତା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଜବୁତ କରିବା।
ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସହାୟତା ପାଇଁ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍
ଭାରତରେ ମାନସିକ ଚାପ, ଅବସାଦ କିମ୍ୱା ଅନ୍ୟ ମାନସିକ ସମସ୍ୟାରେ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଟେଲି-ମାନସର ସହାୟତା ନେଇପାରିବେ।
ଟେଲି ମାନସ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ ନମ୍ୱର: ୧୪୪୧୬। ଏହି ସେବା ମାଧ୍ୟମରେ ମାନସିକ ଚାପରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପରାମର୍ଶ ଓ ସହାୟତା ପାଇପାରିବେ। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ତୁରନ୍ତ ବିପଦରେ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସହାୟତା ନେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଭାରତରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବେ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମାଜିକ ଓ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଉପରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଚାପ, କର୍ମଜୀବୀଙ୍କ ମାନସିକ ଅସୁସ୍ଥତା ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ସେବାର ଅଭାବ ଏହି ସମସ୍ୟାର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି। ଜାତୀୟ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ଭେରୁ ମିଳିବାକୁ ଥିବା ତଥ୍ୟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂଆ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ କେବଳ ସର୍ଭେ ବା ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରିଦେଲେ ହେବ ନାହିଁ। ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଛି ଗାଁଠାରୁ ସହର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଲଭ ଚିକିତ୍ସା, ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ପରାମର୍ଶ ସେବା ଏବଂ ମାନସିକ ରୋଗକୁ ନେଇ ସାମାଜିକ ସଚେତନତା। ୨୦୨୬ ଅକ୍ଟୋବରରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ସର୍ଭେ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ପଢ଼ୁଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ଗୁରୁତର ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଜାତୀୟ ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସର ସର୍ଭେରେ ୨.୪୩ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଉତ୍ତରକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇଥିଲା।
ସର୍ଭେର ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ:
୧୫ ପ୍ରତିଶତ: ଗତ ୬ ମାସ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ମାନସିକ ଚାପ, ଦୁଃଖ କିମ୍ୱା ଚିନ୍ତା ଅନୁଭବ କରିଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ।
୯ ପ୍ରତିଶତ: ଗତ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଭିତରେ ବାରମ୍ୱାର ଆତ୍ମହତ୍ୟା ପ୍ରବଣତା ଆସିଛି।
୩୪ ପ୍ରତିଶତ: କଲେଜ କ୍ୟାମ୍ପସ୍ରେ ନିଜକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା ଅନୁଭବ କରିଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ।
୩୨ ପ୍ରତିଶତ: ନିଜ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ କାଉନ୍ସେଲିଂ ସେବା ନଥିବା କଥା କହିଥିଲେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ।
ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅଭାବ
୨୦୨୬ ଫେବୃଆରୀରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଭାରତରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ କ୍ଲିନିକାଲ୍ ସାଇକୋଲୋଜିଷ୍ଟଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ପ୍ରକୃତରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ ରହିଛି। ରିପୋର୍ଟରେ ୩,୮୯୦ ଜଣ ପଞ୍ଜୀକୃତ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୨,୯୦୦ ଜଣ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ, ଛୋଟ ସହର ଓ ଆର୍ଥିକ ଦୁର୍ବଳ ପରିବାର ଉପରେ ଅଧିକ ପଡ଼ିପାରେ। ତେଣୁ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ସରକାରୀ ହସ୍ପିଟାଲ ଓ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକେନ୍ଦ୍ରରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାକୁ ମଜବୁତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଟେଲି-ମାନସ (Tele-MANAS) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ଫୋନ୍ରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଉଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ୨୦୨୬ ଅଗଷ୍ଟ ୧୦ରେ ଲୋକସଭାରେ ଉତ୍ତର ଅନୁସାରେ, ଅଗଷ୍ଟ ୬ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ରେ ୪୩.୨୫ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ କଲ୍ର ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଇଥିଲା। ୩୬ଟି ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ୫୩ଟି ଟେଲି-ମାନସ ସେଲ୍ କାର୍ଯ୍ୟକରୁଥିବା ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।