Maa Chandraghanta: ନବରାତ୍ରିର ତୃତୀୟ ଦିନରେ ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କ ପୂଜା

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ନବଦୁର୍ଗାଙ୍କ ତୃତୀୟ ସ୍ୱରୂପ ହେଉଛନ୍ତି ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା। ନବରାତ୍ରିର ତୃତୀୟ ଦିନରେ ମା’ଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ପୂଜା କରାଯାଏ। ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି, ସାହସ, ନିର୍ଭୟତା ଓ ଦୁଷ୍ଟଶକ୍ତିର ବିନାଶର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ମା’ଙ୍କ ଆରାଧନା ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରୁ ଭୟ ଦୂର କରିବା ସହ ଜୀବନରେ ସାହସ ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଭରିଥାଏ। ସଂସ୍କୃତରେ ‘ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଘଣ୍ଟା ଆକୃତିର ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବୀ। ମା’ଙ୍କ କପାଳରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଘଣ୍ଟା ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା କୁହାଯାଏ। ମା’ଙ୍କ ଏହି ସ୍ୱରୂପରେ ଶାନ୍ତି, କରୁଣା ଓ ବୀରତ୍ୱର ଅପୂର୍ବ ସମନ୍ୱୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ସହ ଜଡ଼ିତ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ

ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ, ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ବିବାହ ସମୟରେ ଶିବ ନିଜର ଅଦ୍ଭୁତ ବେଶରେ ବରଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଭସ୍ମ, ଗଳାରେ ସର୍ପମାଳା ଓ ଚାରିପାଖରେ ଭୂତପ୍ରେତ ଏବଂ ଗଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପରିବାର ଭୟଭୀତ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ। ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସମ୍ଭାଳିବା ଏବଂ ପରିବାରକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା କଥା ଲୋକପ୍ରଚଳିତ କାହାଣୀରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ମା’ ସିଂହ ଉପରେ ବିରାଜମାନ କରି ଦଶଭୁଜା ରୂପରେ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ। ପରେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ ପରସ୍ପରର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଶାନ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିବା ପରେ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଏ।

ଦଶଭୁଜା ରୂପରେ ମା’ଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ

ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ମନୋମୁଗ୍ଧକର। ତାଙ୍କର ଦଶଟି ହାତରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଓ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଶୋଭା ପାଏ। ତ୍ରିଶୂଳ, ଖଡ଼୍ଗ, ଗଦା, ଧନୁ, ବାଣ, ପଦ୍ମ, ଘଣ୍ଟା ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଆଦି ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ସହ ଜଡ଼ିତ। ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ହସ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବା କିମ୍ବା ଅଭୟ ପ୍ରଦାନ କରିବାର ମୁଦ୍ରାରେ ରହିଥାଏ। ସିଂହ ମା’ଙ୍କ ବାହନ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଯାହା ସାହସ, ପରାକ୍ରମ ଓ ନିର୍ଭୟତାର ପ୍ରତୀକ। ତାଙ୍କର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭାମୟ ଶରୀର ଓ କପାଳରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ମା’ଙ୍କ ତୃତୀୟ ନୟନ ତାଙ୍କର ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଓ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।

ଘଣ୍ଟାନାଦରେ ଦୁଷ୍ଟଶକ୍ତିର ବିନାଶ

ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ମା’ଙ୍କ ଘଣ୍ଟାର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ନାଦ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇଥାଏ। ତାଙ୍କର ଏହି ସ୍ୱରୂପ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ଠିଆ ହେବା ଏବଂ ସତ୍ୟର ପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାଏ। ଯଦିଓ ମା’ଙ୍କ ରୂପ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ଉଗ୍ର, ତଥାପି ସେ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟାଳୁ, କରୁଣାମୟୀ ଓ ମମତାମୟୀ। ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କୁ ମଣିପୁର ଚକ୍ର ସହ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ କରାଯାଏ।

ନବରାତ୍ରିର ତୃତୀୟ ଦିନରେ ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କ ପୂଜା ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଶାନ୍ତି, ସାହସ ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଜାଗ୍ରତ କରିବାର ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅବସର। ମା’ଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ବାଧାବିଘ୍ନ ଦୂର ହେଉ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିଯାଉ ଏହା ହିଁ ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା।