Maa Kalaratri: ନବରାତ୍ରିର ସପ୍ତମ ଦିନରେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି ମା’ କାଳରାତ୍ରୀ, ଜାଣନ୍ତୁ ପୌରାଣିକ କଥା

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନବଦୁର୍ଗା ସ୍ୱରୂପ ମଧ୍ୟରେ ମା’ କାଳରାତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ସପ୍ତମ ସ୍ୱରୂପ। ମା’ଙ୍କର ଏହି ରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିର ବିନାଶ କରିବା ସହ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା, ସାହସ ଓ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ନବରାତ୍ରିର ସପ୍ତମ ଦିନରେ ମା’ କାଳରାତ୍ରୀଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ। ସଂସ୍କୃତରେ କାଳରାତ୍ରୀ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ‘ଅନ୍ଧକାରମୟ ରାତ୍ରି’ ବା ‘କାଳର ରାତ୍ରି’। ହିନ୍ଦୁ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ମା’ଙ୍କୁ ଅଶୁଭ ଶକ୍ତି, ଭୟ, ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରବୃତ୍ତିର ବିନାଶକାରିଣୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ମା’ଙ୍କ ଉଗ୍ର ରୂପ ଦେଖି ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିମାନେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମା’ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟାମୟୀ ଓ ମଙ୍ଗଳକାରିଣୀ। ଏହି କାରଣରୁ ମା’ଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ନାମ ହେଉଛି ଶୁଭଙ୍କରୀ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଦେବୀ। ମା’ଙ୍କର ଅନ୍ୟ ନାମ ମଧ୍ୟରେ ରୌଦ୍ରୀ ଓ ଧୂମୋର୍ଣ୍ଣା ଅନ୍ୟତମ।

ଧାର୍ମିକ ଚିତ୍ରଣ ଅନୁସାରେ ମା’ କାଳରାତ୍ରୀଙ୍କ ଶରୀରର ବର୍ଣ୍ଣ ଗାଢ଼ କଳା। ତାଙ୍କର ତିନୋଟି ଚକ୍ଷୁ ରହିଛି ଏବଂ ତାଙ୍କ ନିଶ୍ୱାସରୁ ଅଗ୍ନିଶିଖା ନିର୍ଗତ ହେଉଥିବା ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ। ମା’ଙ୍କର ଚାରିଟି ହସ୍ତ ରହିଛି। ଦୁଇ ହାତରେ ଖଡ଼୍‌ଗ ଓ ବଜ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ହାତରେ ଅଭୟ ଓ ବରଦ ମୁଦ୍ରା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଅଭୟ ମୁଦ୍ରା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଓ ବରଦ ମୁଦ୍ରା ଆଶୀର୍ବାଦର ପ୍ରତୀକ।

ନବରାତ୍ରିର ସପ୍ତମ ଦିନରେ ମା’ଙ୍କ ପୂଜା

ନବରାତ୍ରିର ସପ୍ତମ ଦିନ ମା’ କାଳରାତ୍ରୀଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ। ଏହି ଦିନ ଭକ୍ତମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିର ସହିତ ମା’ଙ୍କ ଆରାଧନା କରନ୍ତି। ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ମା’ଙ୍କ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଭୟ, ନକାରାତ୍ମକ ଚିନ୍ତା ଓ ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ ବାଧାକୁ ସାମ୍ନା କରିବା ପାଇଁ ଆତ୍ମବଳ ମିଳେ। ଯୋଗୀ ଓ ସାଧକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମା’ଙ୍କ ଉପାସନାର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି।

ଦେବୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ଶୁମ୍ଭ, ନିଶୁମ୍ଭ, ଚଣ୍ଡ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ରକ୍ତବୀଜ ପରି ଅସୁରମାନଙ୍କ ସହ ଦେବୀଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧର ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ। ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ, ରକ୍ତବୀଜର ରକ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୁନ୍ଦାରୁ ନୂଆ ଅସୁର ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା। ତାକୁ ପରାସ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଦେବୀ କାଳୀ ନିଜର ଅପାର ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। କେତେକ ଲୋକପ୍ରଚଳିତ କଥା ଓ ପରମ୍ପରାରେ ଏହି ଉଗ୍ର ଦେବୀ ସ୍ୱରୂପକୁ କାଳରାତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ।

ମା’ କାଳରାତ୍ରୀଙ୍କ ପୂଜାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ

ମା’ କାଳରାତ୍ରୀଙ୍କ ଉପାସନା କେବଳ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିର ବିନାଶର ପ୍ରତୀକ ନୁହେଁ; ଏହା ମନୁଷ୍ୟ ମନରେ ଥିବା ଭୟ, ଅଜ୍ଞାନ, ଅହଂକାର ଓ ନକାରାତ୍ମକତାକୁ ଦୂର କରିବାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ। ମା’ଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରି ଭକ୍ତମାନେ ସାହସ, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଜୀବନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।